П.И.Чайковский - Нойрссон гүнж


Удирдаач:
Т.Гэрэлцэцэг СТА

Балетмейстер: ТШ, ХБ, АЖ Б.Жамъяндагва

Зураач: Б.Сосорбарам СТА
Дүрүүд:
АВРОРА/Гүнж/-
ДЕЗИРЕ/Ханхүү/-
СИРЕНЬ/Дагина/-
ДАГИНАСУУД-
КАРАБОС дагина-
4 ЖОНОН-
4 ЖИЖИГ ФРЕЛИН-
4 ТОМ ФРЕЛИН-
ЭРДЭНЭСИЙН
ЧУЛУУНУУД-
МУУР /эр/-
МУУР /эм/-
ХӨХ ШУВУУ-
УЛААН МАЛГАЙТ
ЧОНО-
ХААН-
ХАТАН-
КАТАЛАБЮТ (ёслол үйлдэгч)-
  • Хөгжмийн зохиолч: П.И.Чайковский
  • Төрөл Дуурь
  • Он 1990

Эхлэл
Хааны шилтгээний дэргэд зочид цугларчээ. Хааны охин Аврорагийн мэндэлснийг зарлаж дохио хангинана. Гүнж мэндэлсний баярт ирэхийг урьсан урилгыг тараахаар ёслол үйлдэгч Каталабют хаант улсын өнцөг бүрт элч мордуулна. Мөн сайн санаат Дагинуудыг ч урихаа мартсангүй.

НЭГДҮГЭЭР БҮЛЭГ

Нэгдүгээр үзэгдэл

Хааны ордон.
Зочид шинэ мэндэлсэн гүнжийг харахыг тэсч ядан хүлээнэ. Өрлөг эх Аврораг өлгийд тавихад зочид баясан түүнд бэлэг өгнө. Танхимд хаан, хатан орж ирнэ. Удалгүй Сирень дагина бараа бологчдын хамт ирэн бяцхан Аврорад ховор бэлэг авчирчээ. Гэнэт аймшигт зочин айсуй мэдээг хаанд Каталабют ирж мэдэгдэнэ. Энэ үед аймшгийн дагина Карабос харх хулгана хөллөсөн тэргээр ирнэ. Тэрээр Каталабютыг, өөрийгөө уриагүйд хилэгнэсэн байв.
Хааны ордныхон Карабосыг тайвшруулахыг оролдовч тэднийг илбэдэн тараана. Каталабют тайлбарлахыг оролдовч Карабосын уур хилэн нь улам бадарч дайран давшлан түүний толгойд нэг ч үс үлдээлгүй халзан болгов. Каталабютыг ингэж цээрлүүлээд Аврорагийн өлгий рүү хандахад хатан ээж энэрэнгүй, сэтгэл гаргахыг түүнээс хүснэ. Карабос охиныг харж «16 насандаа хурц үзүүртэй ээрүүл /иг/ -д хатгуулж үхнэ» гэж хувь заяаг нь зураглана. Энэ мөчид Аврораг сайн санаат дагина Сирень өмгөөлж, амь насыг авран, харин 100 жил нойрсуулахаар болгож чаджээ. Карабос дагалдан явагчдынхаа хамт шилтгээг орхин одно. Сайн санаат дагинасууд Аврорагийн өлгийд мэхийн хүндэтгэн буцацгаана. Хаан энэ өдрөөс эхлэн харъяат нараа хурц үзүүртэй игийг хэрэглэхийг хатуу хориглосон зарлиг буулгав.

Хоёрдугаар үзэгдэл

Хааны шилтгээний өмнөх цэцэрлэг.
Өнөөдөр Аврора 16 нас хүрчээ. Аврорагийн үе тэнгийнхэн түүний гарч ирэхийг хүлээн өргөн баяр болж байна. Энэ үед ордны эмэгтэйн хувцас өмсөж зүсээ хувиргасан Карабос цугларагсад дундаас сэм гарч ирэн нэгэн залуу бүсгүйд мөнгөн иг өгөөд алга болно. Бүсгүй игийг нөхөддөө үзүүлэхэд хааны хуулиар хорьсон зүйл бүсгүйчүүдийн гарт байхыг харсан Каталабют учиргүй их айн сандрах мөчид хаан, хатан хоёр ч орж ирнэ. Каталабют тэвдэн игийг хааны хөлийн дэргэд алдана. Хаан хилэгнэн игийг хаанаас авсан хэмээн түүнээс асуун буруутныг ол хэмээгээд бүсгүйчүүд болон Каталабют нарыг баривчлахыг тушаана. Хөгшин Каталабют өршөөл гуйна. Ордныхон болон хатны үгэнд орж, Каталабютыг хаан өршөөв. Харуулууд игийг аваад явна.
Залуучууд баясан бүжиглэнэ. Дөрвөн жонон ч иржээ. Тэд Аврораг гэргийгээ болгохыг хүсчээ. Каталабют түүний гоо үзэсгэлэнг биширсэн жононгуудтай танилцуулна. Тэр хэнийг нь сонгохоо үл мэдэн хатан ээжийгээ зөвлөхийг хүсэв. Энэ мөчид үл таних эмэгтэй Аврорад цэцгийн баглаа барив. Аврора ордныхонд цэцэгнээсээ бэлэглэнэ. Бүх цэцгийг тарааж дуусмагц түүний гарт баглаж нуусан мөнгөн иг үлдэнэ. Аврора урьд үзээгүй шинэ зүйлийг ихэд сонирхож оролдтол хурц үзүүрт нь хатгуулж газарт унав.
Ордныхон уй гашуу болон түүний дэргэд сөгдөнө. Үл таних хатагтай энэ бүхнийг сэтгэл хангалуун ажиглаж байснаа нөмрөгөө тайлахад Карабос болохыг бүгд танив. “Миний таамаглал биелэлээ” хэмээн баясаж, тэрээр алга болно.
Энэ мөчид Сирень дагина гарч ирэн “Аврора амьд, ердөө л нойрссон, түүнийг үүрдийн хань болох залуу нь үнсэхэд сэрнэ, тэр цаг мөчийг та нар хүлээ” хэмээнэ. Сирень дагина шидэт дохиураа өргөхөд ордныхон бүгд унтана.
Сирень байгалийн хүчинд хандаж авралт жононг иртэл шилтгээнийг бусдын нүдэнд өртүүлэхгүй байхыг хүснэ.

ХОЁРДУГААР БҮЛЭГ

Гуравдугаар үзэгдэл

100 жил өнгөрөв.
Ойн цоорхойд Дезире жонон болон ордныхон наадна. Бүх хатагтай нар түүнийг өөртөө татахыг эрмэлзэвч тэрээр тэднийг үл тооно. Энэ үед шидэт Сирень гарч ирэн Жононд нойрсож буй гүнж болон алс тэртээх увдист шилтгээний тухай ярьж өгнө. Үүнийг сонссон жонон Дезирегийн сэтгэл хөдөлж, дагинаас Аврора гүнжийг зааж өгөхийг хүснэ.
Урт замыг туулж Дезире жонон Сирень дагина хоёр Аврорагийн шилтгээнд хүрэлцэн ирнэ. Харин шилтгээнд жонон ганцаараа орж хорт Карабосыг ялан дийлж Аврораг сэрээх ёстой байв. Карабос гүнжийг хамгаалан хэнийг ч шилтгээнд үл оруулна. Хүнд бэрх тэмцлийн дүнд Дизере Карабосыг бараа бологчдынх нь хамт ялж нойрсож буй үзэсгэлэнт гүнжийн дэргэд ирж зогсоно.
Дезире жонон Аврораг үнсэхэд түүнтэй хамт шилтгээнийхэн амь орно. Хаан Аврораг Жононгийн гэргий болохыг зөвшөөрнө.

ГУРАВДУГААР БҮЛЭГ

Дөрөвдүгээр үзэгдэл

Аврора Дезире нарын хурим.
Полонезийн ёслол төгөлдөр аялгуунд хаан, хатан болон ордныхон Аврора, Дезире нар хүрэлцэн ирнэ. Зочид, сайн санаат дагинас хүрэлцэн ирж цэнгээн наадам эхлэв. Сирень дагина, үнэт баялгийн дагинууд, алмаас эрдэнэ, алт, мөнгө, индранил, Флорина гүнж, эр муур, эм муур, хөх шувуу, улаан малгайт, саарал чоно зэрэг үлгэрийн баатрууд Дезире Аврора нарт баяр хүргэхээр хүлэцэн иржээ.
Аз жаргалтай Аврора Дизере хоёр баярлаж талархсанаа бүгдэд илэрхийлж, зочид мазурка бүжиг бүжиглэнэ. Залуу хосууд сайн санаат Сирень дагиныг алдаршуулж аз жаргалаа эдэлнэ.
Дээш